Google Play'den indir
Defineciler › Tarihi bölgeler › Urartular: Doğu Anadolu’nun kale krallığı

Tarihi bölge

Urartular: Doğu Anadolu’nun kale krallığı

Okuma süresi: 2 dk · Güncelleme: 16.11.2026 · Yayın ilkelerimiz

Urartu Krallığı, yaklaşık MÖ 9. yüzyıldan MÖ 6. yüzyıla kadar Van Gölü çevresini merkez alan güçlü bir devletti. Dağlık bir coğrafyada kurdukları kaleler, kayalara işlenmiş yazıtları, gelişmiş sulama sistemleri ve usta bronz işçilikleriyle Urartular, Doğu Anadolu’nun en önemli antik uygarlıklarından biridir.

Başkent Tuşpa ve Van Kalesi

Urartu başkenti Tuşpa, bugünkü Van Kalesi’nin bulunduğu kayalık üzerinde yer alır. Kalenin kaya yüzeylerine oyulmuş mezar odaları ve Urartu krallarının çivi yazılı yazıtları bulunur.

Urartular, Asur çivi yazısını kendi dillerine uyarlamıştır. Urartu dili, Hurri diliyle akraba kabul edilir.

Kaleler ve yerleşimler

Urartular, sarp tepeler üzerine büyük kaleler inşa etmiştir. Çavuştepe, Ayanis ve Toprakkale bu kalelerin bilinen örnekleridir. Kalelerde tapınaklar, depolar ve dev küplerle dolu ambarlar bulunur.

Urartu tapınakları genellikle kare planlıdır ve krallığın baş tanrısı Haldi’ye adanmıştır.

Sulama kanalları

Urartuların mühendislik başarılarının en dikkat çekicilerinden biri, Kral Menua döneminde yapıldığı kabul edilen ve halk arasında Şamram Kanalı olarak bilinen su kanalıdır. Uzun bir mesafe boyunca suyu taşıyan bu kanalın bazı bölümlerinin günümüzde bile kullanıldığı belirtilir.

Barajlar, göletler ve kanallar, Urartuların zorlu iklimde tarım yapabilmelerini sağlamıştır.

Urartu sanatı

Urartular bronz işçiliğinde çok ustaydı. Süslü kemerler, kalkanlar, miğferler, at koşum takımları ve kazanlar bu ustalığın örnekleridir. Kazan kulplarında kullanılan boğa ve kuş başlı figürler Urartu sanatının tanınmış motiflerindendir.

Urartu eserlerinin bir kısmı geçmişte kaçak kazılarla yurt dışına çıkarılmıştır. Bu durum, kültür varlıklarının korunmasının önemini bir kez daha gösterir.

Urartu’yu nerede görebilirsiniz?

Van Müzesi, Urartu eserlerinin en zengin koleksiyonlarından birine sahiptir. Ankara’daki Anadolu Medeniyetleri Müzesi de önemli Urartu eserlerini sergiler. Van Kalesi ve Çavuştepe ören yerleri ziyaret edilebilir.

Keşif ve araştırma tarihi

Van Kalesi’ndeki Urartu yazıtları 1827’de Alman araştırmacı Friedrich Eduard Schulz tarafından kopyalandı. 19. yüzyılın sonunda Toprakkale’de yapılan kazılardan çıkan eserlerin bir kısmı Avrupa müzelerine gitti.

Ayanis Kalesi’nde 1989’dan itibaren yürütülen kazılar, iyi korunmuş tapınağı ve duvar süslemeleriyle Urartu sanatı hakkındaki bilgileri önemli ölçüde artırdı.

Ekonomi ve günlük hayat

Urartu ekonomisi tarım, hayvancılık ve maden işçiliğine dayanıyordu. Kalelerdeki dev küpler, tahıl ve şarabın depolanmasında kullanılıyordu. Yazıtlarda bağ ve bahçe kurulduğundan sık sık söz edilir.

At yetiştiriciliği de önemliydi; Urartu atları komşu krallıklarda da değer görüyordu.

Sık sorulan sorular

Urartu Krallığı nasıl sona erdi?

Krallık yaklaşık MÖ 6. yüzyılda zayıfladı ve bölge Med ve ardından Pers egemenliğine girdi. Yıkılışın ayrıntıları hâlâ araştırılmaktadır.

Urartular hangi dili konuşuyordu?

Urartular, Hurri diliyle akraba kabul edilen Urartuca konuşuyordu ve bu dili Asur çivi yazısının uyarlanmış bir biçimiyle yazıyordu.

Bunlar da ilginizi çekebilir

Önemli: Böyle bir işaret ya da eser görürseniz kazmayın, boyamayın ve yerinden oynatmayın. Fotoğrafını çekip konumunu en yakın müze müdürlüğüne ya da mülki amirliğe bildirin (2863 sayılı Kanun). Bulunan eserlerin 3 gün içinde bildirilmesi zorunludur.

Elindeki eseri tanımak ister misin?

Fotoğrafını çek; Defineciler dönemini, uygarlığını ve anlamını anlatsın.

▶ Google Play'den indir