Tarihi bölge
Frigler ve Frigya: Gordion, Midas ve kaya anıtları
Okuma süresi: 2 dk · Güncelleme: 16.11.2026 · Yayın ilkelerimiz
Frigler, Hitit İmparatorluğu’nun çöküşünün ardından Orta Anadolu’da güçlenen ve özellikle MÖ 8. yüzyılda en parlak dönemini yaşayan bir halktır. Başkentleri Gordion, efsanevi Kral Midas ve kayalara oyulmuş anıtlarıyla Frigler, Anadolu’nun en tanınan Demir Çağı uygarlıklarından biridir.
Başkent Gordion
Gordion, Ankara’nın Polatlı ilçesi yakınlarında, Sakarya Nehri kıyısında yer alır. Kentin kalıntıları ve çevresindeki tümülüsler, 2023 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne alınmıştır.
Gordion’daki kazılarda Frig sarayları, kale kapıları, renkli taş mozaik döşemeler ve büyük miktarda seramik bulunmuştur. Kent, yaklaşık MÖ 7. yüzyılın başlarında Kimmer saldırılarıyla büyük zarar görmüştür.
Kral Midas: tarih ve efsane
Antik kaynaklarda ve Asur belgelerinde adı geçen Midas, MÖ 8. yüzyılın ikinci yarısında hüküm sürmüş gerçek bir Frig kralıdır. Dokunduğu her şeyi altına çeviren kral efsanesi ise sonraki dönemlerde Yunan anlatılarında ortaya çıkmıştır.
Gordion’daki büyük tümülüs, yaygın olarak Midas’a ya da babasına ait olduğu düşünülen bir mezardır. İçindeki ahşap mezar odası, dünyanın günümüze ulaşan en eski ahşap yapılarından biridir.
Büyük İskender’in MÖ 333’te Gordion’da çözdüğü anlatılan “Gordion düğümü” de bu kentle ilgili ünlü bir hikâyedir.
Frig Vadisi ve kaya anıtları
Eskişehir, Afyonkarahisar ve Kütahya arasındaki bölge, Frig Vadisi olarak bilinir. Bölgede kayalara oyulmuş anıtsal cepheler, kaya mezarları ve kutsal alanlar bulunur.
Bunların en ünlüsü, Eskişehir’in Han ilçesine bağlı Yazılıkaya köyündeki ve yüzeyinde Frig yazıtı bulunan anıttır. Halk arasında “Midas Anıtı” olarak bilinen bu cephenin, Frig Ana Tanrıçası’na adandığı düşünülmektedir.
Frig dini ve sanatı
Friglerin en önemli tanrısı Matar, yani “Ana”dır. Bu tanrıça sonraki dönemlerde Kybele adıyla tanınmış ve kültü Akdeniz dünyasına yayılmıştır.
Frig sanatında geometrik desenler, ahşap oymacılığı, tunç kaplar ve fibula denen süslü kopçalar öne çıkar. Frig alfabesi, Fenike kökenli alfabelerden türetilmiştir ve kaya anıtlarında görülebilir.
Frigya’yı nerede görebilirsiniz?
Gordion Müzesi, Ankara’daki Anadolu Medeniyetleri Müzesi ve Eskişehir ile Afyonkarahisar müzeleri Frig eserlerini sergiler. Frig Vadisi’nde yürüyüş rotaları da bulunur.
Keşif ve araştırma tarihi
Gordion’daki ilk kazılar 1900’de Alman Körte kardeşler tarafından yapıldı. 1950’den itibaren Pennsylvania Üniversitesi Müzesi’nin uzun soluklu kazıları başladı; büyük tümülüsün mezar odası bu dönemde açıldı.
Mezar odasında bulunan kakmalı ahşap mobilyalar, tunç kaplar ve ölü yemeği kalıntıları, Frig sarayının yaşamına ışık tutan benzersiz buluntulardır.
Günlük hayat ve ekonomi
Frigler tarım ve hayvancılıkla geçiniyordu. Dokumacılık, ahşap oymacılığı ve maden işçiliğinde ustalaşmışlardı. Gordion’da bulunan çok sayıda dokuma tezgâhı ağırlığı, dokumacılığın önemini gösterir.
Sık sorulan sorular
Kral Midas gerçekten yaşadı mı?
Evet. Midas adlı bir Frig kralı MÖ 8. yüzyılda yaşamıştır ve Asur kaynaklarında da adı geçer. Altın efsanesi ise sonradan ortaya çıkmış bir anlatıdır.
Frigler hangi bölgede yaşadı?
Frigler ağırlıklı olarak Orta ve Batı Anadolu’da, bugünkü Ankara, Eskişehir, Afyonkarahisar ve Kütahya çevresinde yaşamıştır.
Bunlar da ilginizi çekebilir
Hititler: Anadolu’nun ilk büyük imparatorluğu
Hitit uygarlığı, Hattuşa, Yazılıkaya ve tipik eserleri.
Oku →Lidya: ilk sikkeler, Sardes ve Kral Kroisos
Paranın icat edildiği topraklar: Lidya Krallığı ve başkenti Sardes.
Oku →Karya: Halikarnassos Mozolesi ve Batı Anadolu’nun antik kentleri
Karya bölgesi, Mausolos’un anıt mezarı ve antik kentler.
Oku →Elindeki eseri tanımak ister misin?
Fotoğrafını çek; Defineciler dönemini, uygarlığını ve anlamını anlatsın.